കർണാടകയിലെ മംഗലാപുരത്തിനടുത്തേക്ക് ഒരു യാത്ര പ്ലാൻ ചെയ്യുമ്പോൾ ഭൂരിഭാഗം ആളുകളുടെയും മനസ്സിൽ ആദ്യം വരുന്നത് ബീച്ചുകളും ക്ഷേത്രങ്ങളുമാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രവും ശില്പകലയും ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷവും ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു ഇടം തിരയുന്ന യാത്രക്കാർക്ക് മൂഡബിദ്രി സമ്മാനിക്കുന്നത് സമാനതകളില്ലാത്ത അനുഭവമാണ്. ആയിരം വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുള്ള ജൈന പൈതൃകത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകൾ പേറുന്ന ഈ കൊച്ചു പട്ടണം നിങ്ങളുടെ യാത്ര ലിസ്റ്റിൽ ഇനി ഇടംപിടിക്കും. കല്ലുകളിൽ കൊത്തിയെടുത്ത കവിത എന്നാണ് മൂഡബിദ്രിയിലെ ബസദികളെ ചരിത്രകാരന്മാർ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. തടിയുടെ സൂക്ഷ്മത കരിങ്കല്ലിലേക്ക് പകർത്തിയ ശില്പികളുടെ കരവിരുത് ഇവിടെ ഓരോ കോണിലും ദൃശ്യമാണ്.
തെക്കിന്റെ ജൈനകാശി
ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ജൈനമത വിശ്വാസികളുടെയും ചരിത്രാന്വേഷികളുടെയും പ്രധാന തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ലയിലെ മൂഡബിദ്രി. ‘കിഴക്കൻ മുളങ്കാടുകളുടെ നാട്’ (മൂഡ = കിഴക്ക്, ബിദ്രി = മുള) എന്ന അർത്ഥത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് വന്നത്. പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ട് വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ചൗട്ട (Chauta) രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ജൈനമതവും വാണിജ്യവും കലയും ഇവിടെ തഴച്ചുവളർന്നു.
നഗരത്തിലുടനീളം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന 18 ജൈന ബസദികൾ (ജൈന ക്ഷേത്രങ്ങൾ) ഉള്ളതുകൊണ്ടാണ് മൂഡബിദ്രിയെ ‘തെക്കിന്റെ ജൈനകാശി’ അഥവാ ‘ജൈനകാശി’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ ബസദിക്കും തനതായ വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലിയും വ്യത്യസ്ത തീർത്ഥങ്കരന്മാർക്ക് സമർപ്പിച്ച പ്രതിഷ്ഠകളുമുണ്ട്. ഇവയിൽ കല്ലിലും തടിയിലും തീർത്ത അതിസൂക്ഷ്മമായ കൊത്തുപണികൾ കാണാം.
സാവിര കംബദ ബസദി: ആയിരം തൂണുകളിലെ വിസ്മയം
മൂഡബിദ്രിയിലെത്തുന്ന ഏതൊരു സഞ്ചാരിയെയും വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നാണ് ത്രിഭുവന തിലക ചൂഡാമണി ബസദി. സാധാരണയായി ഇത് സാവിര കംബദ ബസദി (ആയിരം കാൽ ക്ഷേത്രം) എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. എ.ഡി. 1430-ൽ വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണകാലത്താണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചത്.
ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
- അദ്വിതീയമായ തൂണുകൾ: ക്ഷേത്രത്തിലുള്ള ആയിരത്തോളം ഗ്രാനൈറ്റ് തൂണുകളിൽ ഒന്നുപോലും മറ്റൊന്നിന് സമാനമല്ല. ഓരോ തൂണിലും കൊത്തിവെച്ചിട്ടുള്ള രൂപങ്ങളും ജ്യാമിതീയ ഡിസൈനുകളും വ്യത്യസ്തമാണ്.
- ചന്ദ്രനാഥ തീർത്ഥങ്കര പ്രതിഷ്ഠ: എട്ടാമത്തെ ജൈന തീർത്ഥങ്കരനായ ഭഗവാൻ ചന്ദ്രനാഥന്റെ എട്ടടി ഉയരമുള്ള പഞ്ചലോഹ വിഗ്രഹമാണ് പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്.
- മാനസ്തംഭം: ക്ഷേത്രമുറ്റത്ത് തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന 50 അടി ഉയരമുള്ള ഒറ്റക്കൽ സ്തംഭം (മാനസ്തംഭം) ശില്പകലയുടെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. കാർക്കളയിലെ ഭൈരവ രാജാവ് സ്ഥാപിച്ചതാണ് ഈ സ്തംഭം.
- മൂന്നു നിലകളുള്ള ഘടന: താഴത്തെ നില കല്ലിലും മുകളിലത്തെ നിലകൾ തടിയും ഓടും ഉപയോഗിച്ചാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. നേപ്പാളി വാസ്തുവിദ്യയെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന ചരിഞ്ഞ മേൽക്കൂരകൾ കനത്ത മഴയെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ രീതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.
ഗുരു ബസദിയും അമൂല്യമായ ഗ്രന്ഥങ്ങളും
മൂഡബിദ്രിയിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ജൈന ക്ഷേത്രമാണ് എ.ഡി. 741-ൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതായി കരുതപ്പെടുന്ന ഗുരു ബസദി (സിദ്ധാന്ത ബസദി). ജൈന ആചാര്യന്മാരുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നതിനാലാണ് ഇതിന് ഗുരു ബസദി എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. ഭഗവാൻ പാർശ്വനാഥനാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ.
ചരിത്രപരമായി ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ജൈന തത്ത്വചിന്തയിലെ ഏറ്റവും പവിത്രവും പ്രാചീനവുമായ പ്രാകൃത ഭാഷയിലുള്ള ധവള, ജയധവള, മഹാധവള എന്നീ താളിയോല ഗ്രന്ഥങ്ങൾ നൂറ്റാണ്ടുകളായി അതീവ സുരക്ഷിതമായി സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. ഈ അമൂല്യ ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ കയ്യെഴുത്തുപ്രതികൾ ഗവേഷകർക്കും ചരിത്രകാരന്മാർക്കും ഇന്നും വിസ്മയമാണ്.
മറ്റ് ബസദികൾ
ആയിരം കാൽ ക്ഷേത്രത്തിന് പുറമെ മൂഡബിദ്രിയിലെ മറ്റ് ബസദികളും സന്ദർശിക്കുന്നത് വ്യത്യസ്തമായ കാഴ്ചാനുഭവമാണ് നൽകുന്നത്:
- ലെപ്പദ ബസദി: ചുവർചിത്രങ്ങൾക്കും കളിമൺ ശില്പങ്ങൾക്കും പ്രശസ്തമായ ക്ഷേത്രമാണിത്. പതിനാലാം തീർത്ഥങ്കരനായ അനന്തനാഥനാണ് പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ.
- അമ്മനവര ബസദി: പദ്മാവതി ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന അതിമനോഹരമായ ഒരു പുരാതന ക്ഷേത്രം.
- കല്ലു ബസദി: പൂർണ്ണമായും കല്ലിൽ പണിതീർത്ത മനോഹരമായ നിർമ്മിതി. ശാന്തമായ പ്രാർത്ഥനാന്തരീക്ഷം ഇവിടെ അനുഭവിക്കാം.
- ബെട്ടകേരി ബസദി: നഗരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ശാന്തസുന്ദരമായ ചെറിയ ജൈന ക്ഷേത്രം.
സാവിര കംബദ ബസദിയിലെ തൂണുകൾ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചാൽ അക്കാലത്തെ വിദേശ വാണിജ്യ ബന്ധങ്ങളുടെ തെളിവുകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടാത്ത ജിറാഫ്, ഡ്രാഗൺ തുടങ്ങിയ വിദേശ ജീവികളുടെ ചിത്രങ്ങൾ കല്ലിൽ കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നത് സഞ്ചാരികളിൽ കൗതുകമുണർത്തുന്നു. അറബ്, ആഫ്രിക്കൻ, ചൈനീസ് വ്യാപാരികളുമായി പശ്ചിമതീരത്തിനുണ്ടായിരുന്ന സമ്പർക്കമാണ് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്.
യാത്ര പ്ലാൻ ചെയ്യുമ്പോൾ
മൂഡബിദ്രിയിലേക്കുള്ള യാത്ര കൂടുതൽ സുഗമമാക്കാൻ:
മംഗലാപുരത്തു നിന്നും ഉഡുപ്പിയിൽ നിന്നും റോഡ് മാർഗ്ഗം വളരെ എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്താം.
- വിമാനം വഴി: ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം മംഗലാപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ് (ഏകദേശം 30 കി.മീ).
- ട്രെയിൻ വഴി: മംഗലാപുരം സെൻട്രൽ/ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളാണ് അടുത്തുള്ളത് (ഏകദേശം 35 കി.മീ). കാസർകോട്, കണ്ണൂർ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ട്രെയിൻ മാർഗ്ഗം മംഗലാപുരത്തെത്തി അവിടുന്ന് ബസിലോ ടാക്സിയിലോ വരാവുന്നതാണ്.
- റോഡ് വഴി: മംഗലാപുരം, കാർക്കള, ഉഡുപ്പി, ധർമ്മസ്ഥല എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് മൂഡബിദ്രിയിലേക്ക് തുടർച്ചയായി കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി, പ്രൈവറ്റ് ബസുകൾ ലഭ്യമാണ്.
സന്ദർശന സമയം
ബസദികൾ സന്ദർശിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ സമയം രാവിലെ 6:00 മുതൽ ഉച്ചയ്ക്ക് 12:30 വരെയും, വൈകുന്നേരം 5:00 മുതൽ രാത്രി 7:30 വരെയുമാണ്. ആയിരം കാൽ ബസദി സാധാരണയായി രാവിലെ 9:00 മുതൽ വൈകുന്നേരം 6:00 വരെ തുറന്നിരിക്കാറുണ്ട്.
ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട മര്യാദകൾ
- ക്ഷേത്രങ്ങൾ സജീവ ആരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങളായതിനാൽ മാന്യമായ വസ്ത്രധാരണം പാലിക്കുക.
- ചില ശ്രീകോവിലുകൾക്കുള്ളിൽ മൊബൈൽ ഫോൺ ഉപയോഗത്തിനും ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്കും നിയന്ത്രണങ്ങളുണ്ട്. ബോർഡുകളിലെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിക്കുക.
- പൂർണ്ണമായും സസ്യഭുക്ക് പാരമ്പര്യമുള്ള നാടായതിനാൽ ക്ഷേത്രപരിസരങ്ങളിൽ നല്ല ശുദ്ധമായ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെജിറ്റേറിയൻ ഭക്ഷണശാലകൾ ലഭ്യമാണ്.
കർണാടകയുടെ തീരദേശ പൈതൃകവും കൊത്തുപണികളുടെ വശ്യതയും അടുത്തറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് കാർക്കള, വേണൂർ എന്നീ സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലെ ബാഹുബലി പ്രതിമകൾക്കൊപ്പമോ അല്ലെങ്കിൽ ഉഡുപ്പി-മംഗലാപുരം യാത്രയുടെ ഭാഗമായോ മൂഡബിദ്രി സന്ദർശനം എളുപ്പത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താം.
