ചിദംബരം നടരാജ ക്ഷേത്രം

ഒരു നടരാജ വിഗ്രഹമോ,ശില്പമോ, ചിത്രമോ കാണാത്തവര്‍  ആരുംതന്നെ ഇല്ല എന്ന് പറയാം. എന്നാല്‍ നടനത്തിന്‍റെ ഈറ്റില്ലമായ ചിദംബരം മഹാക്ഷേത്രം എത്രപേര്‍ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. ചരിത്രാതീത കാലം മുതല്‍ നടനത്തിനു പുകള്‍ പെറ്റ നാട്ട്യ ഗേഹമായ ചിദംബരം നടരാജ ക്ഷേത്ര വിസ്മയങ്ങള്‍ വാക്കുകളായി പുനര്‍ജെനിക്കുകയാണിവിടെ. നാട്യ കുലപതിയായ ശിവനു വേണ്ടി നിർമിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഒരു മഹാ ക്ഷേത്രമാണ് ചിദംബരം. പഞ്ച ഭൂത സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഇവിടെ ശിവൻ ആകാശ രൂപിയാണ്. തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കടലൂർ ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചിദംബരം നടരാജ ക്ഷേത്രം, ശിവഭഗവാന്റെ നടനരൂപമായ നടരാജനെ ആരാധിക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം, ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഉജ്ജ്വലമായ ഉദാഹരണമാണ്. ആകാശം (ഇടം) എന്ന തത്ത്വത്തെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം, പഞ്ചഭൂത സ്തലങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളുടെ ചരിത്രവും, ഗഹനമായ ആത്മീയ ദർശനങ്ങളും, അദ്വിതീയമായ വാസ്തുശൈലിയും ഈ ക്ഷേത്രത്തെ ലോകോത്തരമാക്കുന്നു.

ചരിത്രപശ്ചാത്തലം

ചിദംബരം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം ഏകദേശം രണ്ടായിരം വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുള്ളതാണ്. ചോള രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ഈ ക്ഷേത്രം ഏറ്റവും അധികം വളർച്ച പ്രാപിച്ചു. ചോള രാജാക്കന്മാർ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ അഗാധമായ ഭക്തി പുലർത്തിയിരുന്നു; അവർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിനും വിസ്തരണത്തിനും ഉദാരമായ സംഭാവനകൾ നൽകി. ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ആദിത്യ ചോള ഒന്നാമൻ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗോപുരങ്ങൾ പണിതതായി ചരിത്രരേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് പല്ലവ, പാണ്ഡ്യ, വിജയനഗര രാജവംശങ്ങളും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരിപാലനത്തിൽ പങ്കാളികളായി. ദീക്ഷിതർ എന്ന പുരോഹിത സമൂഹം നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ആരാധനാ ചടങ്ങുകൾ നിർവഹിച്ചുവരുന്നു.

ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യയുടെ മഹത്ത്വം

ചിദംബരം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ ദ്രാവിഡ ശൈലിയുടെ പ്രൗഢോജ്ജ്വലമായ പ്രകടനമാണ്. ഏകദേശം നാൽപ്പത് ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ പരന്നുകിടക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിൽ നാല് ദിശകളിലും ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന ഗോപുരങ്ങൾ, വിശാലമായ മണ്ഡപങ്ങൾ, ശിലാശില്പങ്ങൾ, കൊടിമരങ്ങൾ, ശിവഗംഗ എന്ന തീർഥക്കുളം എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഈ ക്ഷേത്രം ഒരൊറ്റ കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതല്ല; നൂറ്റാണ്ടുകളിലൂടെ പലതലമുറകൾ ചേർത്ത് നിർമ്മിച്ചതാണ്, അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇതിൽ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളുടെ കൈയൊപ്പ് ദൃശ്യമാണ്.

നാല് ഗോപുരങ്ങൾ – ആകാശത്തിലേക്കുള്ള ദ്വാരങ്ങൾ

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഭാഗം അതിന്റെ നാല് ഗോപുരങ്ങളാണ്. ഓരോ ഗോപുരവും ദ്രാവിഡ ശൈലിയിൽ അനേകം നിലകളോടുകൂടി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ ഗോപുരങ്ങൾ ആകർഷകമായ ശിലാശില്പങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമാണ്; ദേവദേവിമാരുടെ രൂപങ്ങൾ, ഭരതനാട്യത്തിലെ വിവിധ ഭംഗിമകൾ, പുരാണ കഥകൾ എന്നിവ ഇവയിൽ ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

• കിഴക്കൻ ഗോപുരം: ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയതുമായ ഗോപുരം. ഇതിൽ ഭരതനാട്യത്തിന്റെ 108 കരണങ്ങൾ ശിലയിൽ കൊത്തിവച്ചിരിക്കുന്നു.
• പടിഞ്ഞാറൻ ഗോപുരം: ഈ ഗോപുരം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്ത് അൽപ്പം വ്യത്യസ്തമായ ശൈലിയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
• വടക്കൻ, തെക്കൻ ഗോപുരങ്ങൾ: ഇവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദ്വാരപാലകരായി നിലകൊള്ളുന്നു.

ഗോപുരങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ശിൽപകല, ആഗമ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ചാണ് ആവിഷ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഓരോ ശിൽപ്പത്തിനും ഒരു ആത്മീയ അർഥം ഉണ്ട്; ഇവ കേവലം അലങ്കാരം മാത്രമല്ല, ദൈവിക ജ്ഞാനത്തിന്റെ ദൃശ്യഭാഷ്യം കൂടിയാണ്.

ചിത് സഭ – സ്വർണ്ണ മേൽക്കൂരയുടെ രഹസ്യം

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആരാധനാ ഗൃഹം ചിത് സഭ അഥവ ചിദംബര ഗൃഹം ആണ്. ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പ് ഫലകങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ മേൽക്കൂരയിൽ 21,600 സ്വർണ്ണ ഫലകങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നും ഇവ മനുഷ്യൻ ഒരു ദിവസം ശ്വസിക്കുന്ന 21,600 തവണ ശ്വാസോച്ഛ്വാസത്തെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നെന്നും ഐതിഹ്യം പറയുന്നു. ഈ ഫലകങ്ങൾ 72,000 സ്വർണ്ണ ആണികൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇവ ശരീരത്തിലെ 72,000 നാഡികളെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

ചിത് സഭയ്ക്ക് അഞ്ച് ഹാളുകൾ ഉണ്ട്, ഇവ ശരീരത്തിലെ അഞ്ച് ഭൂതങ്ങളെ (പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ) പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ നടരാജ ശ്രീകോവിൽ, ദേവസഭ, കനകസഭ, ഉൽസവ മൂർത്തി ശ്രീകോവിൽ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

ചിദംബര രഹസ്യം

ചിദംബരം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും അദ്വിതീയമായ സവിശേഷത “ചിദംബര രഹസ്യം” ആണ്. ഇവിടെ ശ്രീകോവിലിൽ ഒരു ദൃശ്യ ശിൽപ്പം ഇല്ല; പകരം ഒരു കർപ്പൂര ദീപം ജ്വലിക്കുന്ന ഒഴിഞ്ഞ ഇടം (ആകാശ ലിംഗം) ഉണ്ട്. ഇത് ആകാശ ഭൂതത്തെ, അതായത് ശൂന്യതയെ, ബ്രഹ്മത്തെ, പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. ഈ ഒഴിഞ്ഞ ഇടം ഒരു കറുത്ത തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ആ തിരശ്ശീല മാറ്റുമ്പോൾ ഭക്തർ ആ ശൂന്യതയിൽ ദൈവത്തെ ദർശിക്കുന്നു. ഈ ദർശനം ഭൗതിക രൂപങ്ങൾക്കപ്പുറം ദൈവത്തിന്റെ നിർഗുണ ഭാവത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്.

നടരാജ ശിൽപ്പം

ക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു ഭാഗം നടരാജ ശ്രീകോവിൽ ആണ്. ഇവിടെ ശിവഭഗവാൻ ആനന്ദ താണ്ഡവ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന ഭാവത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ നടരാജ ശിൽപ്പം ഭൗതിക ലോകത്തിന്റെ ഉൽഭവം, സ്ഥിതി, സംഹാരം, മോക്ഷം, അനുഗ്രഹം എന്നീ അഞ്ച് ക്രിയകളെ (പഞ്ചകൃത്യം) ആവിഷ്കരിക്കുന്നു.

• ഡമരു: സൃഷ്ടിയുടെ ശബ്ദം
• അഗ്നി: സംഹാരത്തിന്റെ ചിഹ്നം
• അഭയ മുദ്ര: ഭക്തർക്ക് അഭയം നൽകൽ
• ഉയർത്തിയ കാൽ: മോക്ഷദായകം
• ചവിട്ടിനിൽക്കുന്ന കുള്ളൻ (അപസ്മാര): അജ്ഞതയുടെ ജയം

ദേവസഭ, കനകസഭ

ചിദംബരം ക്ഷേത്രം ഭരതനാട്യ കലയുടെ ഉദ്ഭവ കേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ദേവസഭ, ഭഗവാൻ ശിവൻ ആദ്യമായി ആനന്ദ താണ്ഡവം ചെയ്ത ഹാൾ ആണെന്ന് ഐതിഹ്യം. കനകസഭ (സ്വർണ്ണ ഹാൾ) ഉൽസവ നടരാജ ശ്രീകോവിലിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഈ ഹാളുകളിൽ ഭരതനാട്യത്തിന്റെ 108 കരണങ്ങൾ ശിലാശില്പങ്ങളായി ആലേഖനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇവ ഇന്ന് ഭരതനാട്യ ഗവേഷകർക്ക് ഒഴിച്ചുകൂടാനാകാത്ത പ്രാഥമിക ഉറവിടങ്ങളാണ്.

ശിവഗംഗ തടാകവും ആനന്ദ ഭൈരവ ക്ഷേത്രവും

ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിനകത്ത് ശിവഗംഗ എന്ന വിശുദ്ധ തടാകം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഈ തടാകം ഭക്തർ ആചാരപൂർവ്വം കുളിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. തടാകത്തിനു ചുറ്റും ചെറിയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്. ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിൽ ഗണേശൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദേവി ശിവകാമ സുന്ദരി എന്നിവർക്കുള്ള ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങളും ഉണ്ട്.

ആഗമ ശാസ്ത്രവും ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ തത്ത്വങ്ങളും

ചിദംബരം ക്ഷേത്രം ആഗമ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ, പ്രത്യേകിച്ച് ശൈവ ആഗമ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ, തത്ത്വങ്ങൾ അനുസരിച്ചാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഓരോ ഭാഗവും – ഗോപുരം, മണ്ഡപം, ശ്രീകോവിൽ, ബലിപ്പീഠം, ദ്വജസ്തംഭം – ഒരു പ്രത്യേക ആത്മീയ ദർശനത്തെ ആവിഷ്കരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ട ഗ്രാനൈറ്റ് കല്ലുകൾ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ശിൽപകലയുടെ ഉൽകൃഷ്ടതയ്ക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു.

ചിദംബരം ക്ഷേത്രം ശൈവ ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട തീർഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. തമിഴ് ഭക്തി കവികളായ തേവാരം പാടിയ നയനമാർ ഈ ക്ഷേത്രത്തെ ഉദ്ദേശിച്ച് അനേകം ഭക്തിഗീതങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആദി ശങ്കരാചാര്യർ ഇവിടെ ദർശനം നടത്തി ദൈവ സാക്ഷാൽക്കാരം നേടിയതായി ഐതിഹ്യം. ഈ ക്ഷേത്രം ഒരു ആരാധനാലയം മാത്രമല്ല, ഒരു ജ്ഞാനദേവാലയം കൂടിയാണ്.

സന്ദർശകർക്കുള്ള പ്രായോഗിക വിവരങ്ങൾ

ചെന്നൈ, തഞ്ചാവൂർ, കുംഭകോണം എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ചിദംബരത്തിലേക്ക് ട്രെയിൻ, ബസ് സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്. ക്ഷേത്രം ദിവസവും തുറക്കുന്നു; ആറ് കാലങ്ങളിൽ (ഷഡ്കാല) പൂജകൾ നടക്കുന്നു. തൈ പൂസം, ആനി തിരുമഞ്ഞനം, നടരാജ ഉൽസവം എന്നിവ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആഘോഷങ്ങളാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന് ഉചിതമായ വസ്ത്രം ധരിക്കണം; ക്യാമറ ഉപയോഗം ചില ഭാഗങ്ങളിൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു.

ചിദംബരം ക്ഷേത്രം ഒരു ശിലാ നിർമ്മിതി മാത്രമല്ല; അത് ഒരു ദർശനം, ഒരു ആത്മീയ അനുഭവം, ഒരു ജ്ഞാനഭൂമി കൂടിയാണ്. ഇവിടെ ഓരോ കല്ലിലും ഒരു കഥ ഉണ്ട്, ഓരോ ശിൽപ്പത്തിലും ഒരു തത്ത്വം ഉണ്ട്.